et-Tibyân Fî Ulûmi’l-Kur’ân – Muhammed Ali es-Sabûnî

et-Tibyân Fî Ulûmi’l-Kur’ân – Muhammed Ali es-Sabûnî 

Yakın dönem müfessirlerinden Muhammed Ali es-Sabûnî’nin Kur’ân İlimleri’ne dair te’vil ettiği bu eseri, yeni bir çalışma ve araştırma içeren bir uslupla beraber, Kur’ân’ın nüzûlü, tedvini, cem edilmesi, i’câzı, tefsir ve müfessirlerden bahsedilmekle birlikte oryantalistlerin şüpheleri reddedilmektedir.

el-Burhân, el-İtkân ve Menâhilûl İrfân gibi Ulûmi’l-Kur’ân dalının meşhur eserlerine nazaran, et-Tibyân kısa ve sade oluşu bakımından Kur’ân İlimleri konusunda başlangıç olarak okunabilecek eserlerden birisidir. es-Sabûnî’nin üslûbu, konulara olan vukûfiyeti, kitapta ilk göze çarpan hususlardır.

Kitab on bölümden müteşekkildir;

Birinci bölümde; Kur’ân İlimleri ne demektir, Kur’ân’ın tarifi, faziletleri gibi hususlara değinmekte,

İkinci bölümde; Esbâb-ı Nüz’ul ne demektir, Esbâb-ı Nüzûl’ü bilmenin gerekliliği ve faydaları gibi hususlara değinmekte,

Üçüncü bölümde; Kur’ân’ın peyderpey indirilmesi ve bunun hikmetlerine değinmekte,

Dördüncü bölümde; Kur’ân’ın Cem’i hususuna değinmekte,

Beşinci bölümde, Kur’ân’da Nesh Meselesine değinmekte,

Altıncı bölümde; Tefsir ve Tevil, Sahabeden meşhur müfessirler,

Yedinci bölümde; Tâbiûn Müfessirleri, Medine ve Irak medresesi,

Sekizinci bölümde; Kur’ân’ın İ’câzı ve i’câz vecihleri, Kur’ân’ın gaybî haberler vermesi,

Dokuzuncu bölümde; Üç kısım olarak Birinci kısımda Kur’ân’ın bilimsel mucizeleri, Kur’ân’ın çelişkiden münezzeh olması, İ’câz konusundaki şüphelere cevaplar; İkinci kısımda Dirâyet/Rey Tefsiri, Müfessirin bilmesi gereken ilimler, Rey Tefsirinin cevâzı, kabul edenlerin ve etmeyenlerin görüşleri ve delilleri; Üçüncü kısımda İşârî Tefsir ve Garâib Tefsir, Batınî Tefsir, em meşhur tefsirler,

Onuncu bölümde; Yedi harf ve Kıraâtler hususlarına değinmektedir.

Eserin PDF’ini indirebilmek için; et-Tibyan Fi Ulumi’l-Kuran

Teşrik Tekbiri

Kurban bayramında farz namazlardan sonra tekbir getirmek her mükellefe vaciptir. Arefe günü sabah namazından başlayarak, kurban bayramının dördüncü günü ikindi namazına kadar 23 vakitte teşrik tekbiri getirilir.

İster cemaatle isterse münferiden kılınsın, mukim olsun misafir olsun, kadın olsun erkek olsun, farz namazı kıldıktan sonra bir defa tekbir getirilmelidir. Unutulan tekbirler hatırlandığında hemen yerine getirilmelidir.

Tekbir: Allah-u Ekber, Allah-u Ekber, Lâ ilâhe illallâhu vellâhu ekber, Allah-u Ekber velillâhi’l-hamd

(Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 115)

Allah-u A’lem

Ramazan Bayramı Günü Yapılması Sünnet (Mendup) Olan Şeyler

1-Namazdan önce bir şeyler yemek (özellikle hurma yenmesi efdaldir)

2-Gusül almak

3-Misvak kullanmak

4-Güzel koku sürünmek

5-En güzel elbisesini giyinmek

6-Fıtır sadakasını bayram günü vermek (daha önce de verebilir)

7-Bayram günü dolayısıyla sevinmek

8-İmkanı nisbetinde sadaka vermek

9-Namaza giderken tekbir getirmek

10-Namaz kılacağı yere erkenden gitmek

11-Sabah namazını camide kılmak

12-Namaza giderken başka, dönerken başka yolları kullanmak

13-Camiye yürüyerek gitmek

(Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 113)

Allah-ü A’lem

Bayram Namazı

Bayram namazı yılda iki defa kılınmaktadır. Bunlardan biri Ramazan bayramı gününde, diğeri ise Kurban bayramı gününde kılınır. Cuma namazının şartlarını taşıyan biri için vacip olan bir namazdır. Hutbe okunması şart değildir. Ancak hutbesiz kılınan bayram namazı mekruh görülmektedir.

Vakti: Bayram günü Güneş doğduktan sonra, kerahet vaktinin çıkması ile başlayıp, zeval vaktine kadar kılınabilmektedir.

Kılınışı: Bayram namazı için niyet edilerek tekbir alınır. Sübhaneke duası okunduktan sonra üç defa zevaid denilen tekbirler getirilir. İlk iki tekbirden sonra eller yana bırakılır. Üçüncü tekbirden sonra eller bağlanarak Fatiha ve zamm-ı sure okunur. Rukü ve secde ile birinci rekat tamamlanır.

İkinci rekatta Fatiha ve zamm-ı sureden sonra üç defa tekbir getirilir ve her tekbirden sonra eller yan tarafa bırakılır. Üçüncü tekbirden sonra rukü tekbiri getirilir ve ruküya gidilir. Secde edilerek, ka’de ve selam ile namaz tamamlanır. Namazdan sonra imam minbere çıkarak hutbe okur. Hutbeden sonra dua edilerek namaz bitirilir.

(Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 112-114)

Allah-ü A’lem

Kadınlar Cuma Namazı Kılabilir Mi?

Cuma namazı haftada bir defa cemaatle kılınması gereken bir namazdır. Cuma namazını cemaatle kılmak, şartlarını taşıyan bir kişi için farzdır.

Cuma namazı kılmak için erkek olmak şart koşulmuştur. Ancak kadınların da cemaate iştirakinin sağlanması amacıyla, kadınların da cuma namazını kılmalarına müsaade edilmektedir. Kendisine cuma namazı farz olmayan herkes, bu namazı kılabilmektedir. Kıldıkları namaz günün öğle namazı yerine geçmektedir (Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 111, 112).

Allah-ü A’lem

Cuma Hutbesinin Sünnetleri Nelerdir?

Cuma hutbesini tesbih veya tahmid ile bitirmek yeterlidir. Ancak bu şekilde kısaltmak mekruhtur. Hutbeyi sünnetleri ile yerine getirmek gerekmektedir. Bu sünnetler:

1-Abdestli olmak

2-Setr-i avret

3-Hutbeye başlamadan önce imamın minbere oturması

4-İmama minbere oturunca ezan okumak

5-Kılıç zoru ile elde edilen beldelerde kılıç sol tarafında kalacak şekilde hutbeyi okumak; sulh yolu ile Müslüman olan beldelerde ise kılıçsız bir şekilde hutbe irad etmek

6-Cemaatin imama bakması ve hutbeyi dinlemesi

7-Allah’ı layık olduğu şekilde hamd ve sena ile hutbeye başlamak

8-Peygamber Efendimiz’e (sav) salat-ü selam getirmek

9-Allah’ın birliğine ve Peygamberimizin O’nun rasülü olduğuna şehadet getirmek

10-Vaaz ve nasihatta bulunmak

11-Kuran ayetlerinden okumak

12-Aralarında oturmak kaydıyla iki hutbe irad etmek

13-İkinci hutbede de hamd, sena ve salat-ı tekrar etmek

14-İkinci hutbede Müminlere istiğfar ve duada bulunmak

15-Cemaatin hutbeyi duyması

16-Hutbeleri mümkün oldukça kısa tutmak

(Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 110, 111)

Allah-ü A’lem

Cuma Namazı

Cuma namazı, şartlarını taşıyan herkes için farz-ı ayn olan bir namazdır.

Vücubunun Şartları:

1-Erkek olmak

2-Hür olmak

3-Mukim olmak

4-Sağlıklı olmak (gözleri görüyor olmak, ayakları sağlam olmak vb.)

5-Emniyette olmak

 

Sıhhatinin Şartları:

1-Şehirde kılınması

2-Devlet başkanının kıldırması (vekili de kıldırabilir)

3-Öğle vaktinde kılınması

4-Farzından önce hutbe okunması

5-Hutbeyi dinleyen en az bir kişinin bulunması

6-Halka açık bir yerde kılınması

7-En az üç kişilik bir cemaatin olması

(Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 109, 110)

Allah-ü A’lem

Şükür Secdesi

İmam Ebu Hanife’ye göre şükür secdesi mekruhtur. O’na göre böyle bir secdenin sevabı yoktur. Yapılmaması daha uygundur.

İmam Ebu Yusuf ve Muhammed’e göre ise bu secde Allah’a yakınlık için yapılmaktadır. Öyleyse sevap kazanılması ümit edilir.

Şükür secdesi yapmak isteyen biri, tilavet secdesi nasıl yapılıyor ise aynı şekilde secdesini yapar (Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 108)

Allah-ü A’lem

Tilavet Secdesi Nasıl Yapılır?

Tilavet secdesi yapacak olan kişi öncelikle abdest alıp namazın şartlarını yerine getirmelidir. Daha sonra ayakta olduğu halde kıbleye doğru yönelerek ‘Allahü Ekber’ diyerek tekbir getirmeli ve secde etmelidir. Tekbir esnasında ellerini kaldırmaya gerek yoktur.

Secdeden sonra yeniden tekbir getirerek ayağa kalkmalıdır. Secdeden sonra oturuş, selam verme gibi namazda yapılan fiiller bulunmamaktadır.  Kalkarken ‘Semi’nâ ve eta’nâ gufrâneke rabbenâ ve ileyke’l-masîr’ duasını okuması sünnettir (Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 107)

Allah-ü A’lem

Namazda Tilavet Secdesi Okuyan Secdeyi Nasıl Yapar?

Tilavet secdesi okuyana ve duyana vacip olan bir secdedir. Secde ayetini okuyan bir kimse eğer ikiden fazla ayet okumaya devam edecek ise secdeyi yaparak namazına devam etmesi gerekmektedir.

Ancak okumayı bitirmiş ise ve okuduğu ayetin secdesi olarak niyet etmiş ise yaptığı rukü, tilavet secdesi yerine geçmektedir. Niyet etmediği zaman ise namazının secdesi tilavet secdesi yerine geçer (Nuru’l-İzah ve Necatü’l-Ervah, 105)

Allah-ü A’lem